Khai giảng lớp bảo tồn tiếng dân tộc Thái cho đối tượng là học sinh đang theo học cấp THCS tại Trường PTDTNT THCS&THPT huyện Mai Châu

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, với 54 dân tộc cùng chung sống trên lãnh thổ trong đó có 53 dân tộc thiểu số. Tuy có sự khác nhau về trình độ phát triển kinh tế - xã hội, khác nhau về quy mô dân số, có những dân tộc thiểu số trên 1 triệu người như Tày, Thái, Khmer, Mường… lại có dân tộc chỉ có vài trăm người như Brâu, Rơmăm, Ơ Đu, Si La… nhưng mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hoá truyền thống với phong tục tập quán, ngôn ngữ… riêng, tạo nên sự phong phú, đa dạng của văn hoá Việt Nam. Ngôn ngữ các dân tộc phát triển không đồng đều, có ngôn ngữ dân tộc phát triển thành ngôn ngữ vùng như ngôn ngữ Tày, Thái, Mường, Êđê… Có ngôn ngữ chỉ giới hạn trong phạm vi của dân tộc mình. Hiện nay có một vài ngôn ngữ dân tộc đang có nguy cơ bị mai một. Trong 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam, gần 30 dân tộc có chữ viết. Chữ viết của các dân tộc thiểu số có 2 dạng: Chữ viết cổ và chữ viết La tinh. Có 8 bộ chữ đã được xác định về pháp lý và đưa vào dạy, học trong nhà trường phổ thông.

        Đảng ta, ngay trong Văn kiện Đại hội lần thứ nhất (3/1935) đã xác định: “Các dân tộc được dùng tiếng mẹ đẻ của mình trong sinh hoạt chính trị, kinh tế và văn hoá của mình” (Văn kiện1, tr 481). Chủ trương này được quán triệt xuyên suốt qua các giai đoạn cách mạng của dân tộc. Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ năm (khoá VIII) chỉ rõ: “… Bảo tồn và phát triển ngôn ngữ, chữ viết các dân tộc thiểu số. Đi đôi với việc sử dụng ngôn ngữ, chữ viết phổ thông, khuyến khích thế hệ trẻ thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số học tập, hiểu biết và sử dụng thành thạo tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình…”. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX tiếp tục nêu rõ: “Ngoài tiếng phổ thông, các dân tộc có chữ viết riêng được khuyến khích học chữ dân tộc… dùng tiếng nói dân tộc và chữ viết của các dân tộc có chữ viết trên phương tiện thông tin đại chúng ở vùng đồng bào dân tộc”. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số được thể chế hoá trong Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992. Hiến pháp năm 1992 khẳng định: “Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc và phát huy những phong tục, tập quán truyền thống và văn hoá tốt đẹp của mình” (Điều 5). Các bộ luật như: Luật Giáo dục, Luật Phổ cập giáo dục, Luật Báo chí, Luật Xuất bản, Luật Tố tụng hình sự, Luật Toà án… đều ghi cụ thể về quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số. Có thể nói Đảng, Nhà nước ta đã tôn trọng và tạo điều kiện thuận lợi cho ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số được sử dụng và phát triển phù hợp với truyền thống dân tộc, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của đồng bào các dân tộc và khuyến khích, giúp đỡ các dân tộc thiểu số nắm được ngôn ngữ phổ thông (tiếng Việt và chữ Quốc ngữ) là ngôn ngữ chung của cả nước, là phương tiện giao tiếp giữa các dân tộc, là công cụ tiếp thu văn hoá, khoa học kỹ thuật hiện đại đa các dân tộc cùng phát triển về mọi mặt, văn minh và tiến bộ.

       Việc dạy và học tiếng dân tộc thiểu số đã được triển khai từ năm 1959 các trường vùng đồng bào dân tộc Thái, Mông dạy chữ Thái và chữ  Mông và năm 1961 phê chuẩn các phương án dạy chữ Tày- Nùng, chữ Thái, chữ Mông ở các tỉnh phía Bắc. Ngày 22/2/1980, Hội đồng Chính phủ (nay là Chính phủ) ban hành Quyết định số 53/CP đối với chữ viết các dân tộc thiểu số. Việc dạy tiếng dân tộc thiểu số ở các tỉnh Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, đồng bằng sông Cửu Long phát triển mạnh. Từ năm 1991, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 01/GD-ĐT hướng dẫn việc dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc thiểu số, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 38/2004/CT-TTg ngày 9/11/2004 về việc đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số đối với cán bộ, công chức công tác ở vùng dân tộc và miền núi… , Chính phủ ban hành Nghị định số 82/2010/NĐ-CP ngày 15/7/2010 quy định việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên…